Należy do grona najwybitniejszych polskich poetów XX wieku. Jest jednym z najważniejszych przedstawicieli pokolenia Kolumbów – generacji, której młodość, plany życiowe i twórczość zostały naznaczone tragedią II wojny światowej. Jego dorobek literacki, powstały w niezwykle krótkim czasie, stanowi dziś jeden z najcenniejszych elementów polskiego dziedzictwa kulturowego.
Poeta, prozaik i rysownik, harcmistrz Szarych Szeregów, podchorąży Armii Krajowej oraz uczestnik Powstania Warszawskiego, Baczyński łączył w swojej twórczości wyjątkową wrażliwość artystyczną z doświadczeniem żołnierza konspiracji. Jego wiersze, pełne metafor i refleksji nad ludzkim losem, ukazują dramat wojennego pokolenia, a jednocześnie zachwycają delikatnością języka i głębią emocji. Szczególne miejsce w jego poezji zajmują zarówno utwory katastroficzne, będące przejmującym świadectwem czasu zagłady, jak i liryki miłosne, inspirowane uczuciem do żony Barbary, uznawane za jedne z najpiękniejszych w historii literatury polskiej.
Debiutował w 1940 roku tomikiem Zamknięty echem. W kolejnych zbiorach, m.in. Dwie miłości, Wiersze wybrane, Arkusz poetycki nr 1 oraz Śpiew z pożogi, podejmował tematykę charakterystyczną dla pokolenia Kolumbów – doświadczenie wojny, okupacji, odpowiedzialności moralnej i losu młodego pokolenia. Do najbardziej znanych utworów Baczyńskiego należą m.in. Elegia o… [chłopcu polskim], Pokolenie, Ten czas, Historia, Mazowsze, Polacy oraz Biała magia. Jego poezja, inspirowana romantyzmem i twórczością Cypriana Kamila Norwida, łączy refleksję filozoficzną, religijną i patriotyczną z wyjątkową wrażliwością językową.
Choć Baczyński żył zaledwie 23 lata, pozostawił po sobie kilkaset wierszy, fragmenty prozy oraz bogaty zbiór prac plastycznych. Jego talent rysunkowy ujawnił się już w dzieciństwie i był wysoko oceniany przez nauczycieli. Poeta planował podjąć studia w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie po maturze w 1939 roku, jednak wybuch wojny przekreślił te zamierzenia. Prace plastyczne Baczyńskiego do dziś stanowią ważne świadectwo wszechstronności jego artystycznych zainteresowań i potencjału twórczego, którego rozwój został brutalnie przerwany przez przedwczesną śmierć.
Mniej znanym, lecz niezwykle interesującym aspektem twórczości Baczyńskiego jest jego zamiłowanie do groteski i humoru, szczególnie widoczne w prozie. Zafascynowanie twórczością Witolda Gombrowicza zaowocowało m.in. humorystycznym tekstem o fikcyjnej wojnie pomiędzy uczniami a kadrą nauczycielską w gimnazjum imienia Boobalka oraz nieukończoną powieścią Cudowne przygody pana Pinzla Rudego, która ukazuje lekkie, dowcipne oblicze pisarza i poszerza obraz jego twórczej osobowości.
Równolegle z działalnością artystyczną Baczyński angażował się w walkę konspiracyjną. Latem 1943 roku wstąpił do Grup Szturmowych Szarych Szeregów i został przydzielony do batalionu „Zośka”, gdzie pełnił funkcję dowódcy sekcji. Brał udział w akcjach dywersyjnych, m.in. w akcji T-U, a jednocześnie dbał o rozwój duchowy i intelektualny młodszych żołnierzy. W lipcu 1944 roku został przeniesiony do batalionu „Parasol” i objął stanowisko zastępcy dowódcy plutonu, konsekwentnie odrzucając propozycje odsunięcia go od bezpośredniego udziału w walce.
4 sierpnia 1944 roku, w pierwszych dniach Powstania Warszawskiego, Krzysztof Kamil Baczyński poległ od strzału niemieckiego snajpera w pałacu Blanka. Jego śmierć stała się symbolem tragicznego losu całego pokolenia młodych twórców, którym wojna odebrała przyszłość.
Twórczość Baczyńskiego, nierozerwalnie spleciona z jego dramatycznym życiorysem, dała początek jednej z najbardziej poruszających legend polskiej kultury. Do dziś pozostaje żywa, inspirując kolejne pokolenia czytelników do nowych interpretacji i refleksji. Jego poezja przypomina, że nawet w najtrudniejszych czasach wartości takie jak piękno, wolność, odwaga i człowieczeństwo zachowują swoje nieprzemijające znaczenie.
W uznaniu wybitnych zasług Krzysztofa Kamila Baczyńskiego dla kultury narodowej oraz trwałego znaczenia jego twórczości, 3 maja 1970 roku, w drodze konkursu ogłoszonego przez Bibliotekę w Dzierżoniowie, został on ustanowiony jej patronem. Decyzja ta stanowi wyraz hołdu dla jego dorobku artystycznego, postawy obywatelskiej oraz wartości, które do dziś pozostają ważnym elementem misji biblioteki.
